{"id":7477,"date":"2021-09-24T14:06:55","date_gmt":"2021-09-24T14:06:55","guid":{"rendered":"https:\/\/clickforserbia.org\/?p=7477"},"modified":"2026-06-09T09:47:41","modified_gmt":"2026-06-09T09:47:41","slug":"serbian-architecture-through-history","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/clickforserbia.org\/sr\/serbian-architecture-through-history\/","title":{"rendered":"Srpska arhitektura kroz istoriju"},"content":{"rendered":"

\n\t\tSrpska arhitektura kroz istoriju\n\t<\/h1>\n\t

U \u0161estom, a ponajvi\u0161e tokom sednog veka Sloveni naseljavaju teritoriju Balkanskog poluostrva. Najve\u0107e migracije slovenskih plemena de\u0161avaju se nakon serije ratova izme\u0111u Sasidinskog carstva (odnosno Persije) i Avarskog kataganata protiv Vizantije (odnosno Isto\u010dnog Rimskog carstva).<\/p>\n

Nedovoljno organizovani Sloveni nastanjivali su se u nekada\u0161njim naseobinama, koriste\u0107i ve\u0107 postoje\u0107u infrastrukturu. Do velikog procvata arhitektura na ovim prostorima, pa samim tim i srpske arhitekture dolazi tokom srednjeg veka, a ponajvi\u0161e u 12., 13. i 14. veku. Upravo na\u0161e novo putovanje kroz vreme kre\u0107e iz srednjovekovne srpske dr\u017eave, \u010dime zapo\u010dinjemo i seriju tekstova o razvoju srpske arhitekture.<\/p>\n

\n\t\tSrpska arhitektura u Srednjem veku \n\t<\/h2>\n\t

During the period of the early Middle Ages and the settlement of the Balkans, the Slavs were marked by constant conflicts with the neighboring tribes of the Avars, Gepids, and Eastern Goths. Peace in the area lasted for a century, during the ninth century. The most important areas for Serbs are Zeta and Raska. At the beginning of the tenth century, the Bulgarians under Simen’s leadership conquered the entire territory of the Balkans, and in the middle of the century, the Zeta state was liberated under the leadership of Prince Caslav.<\/p>\n

Privreda Srba u to vreme bila je primitivna, oslanjaju\u0107e se uglavnom na sto\u010darstvo i zemljoradnju. Kultura i umetnost tako\u0111e nisu bili na visokom nivou, sami Sloveni su se i asimirali u Vizantijsko carstvo koje je na svakom polju bilo naprednije (i privredno i kulturolo\u0161ki). Sloveni 874. godine primaju Hri\u0161\u0107anstvo, \u0161to \u0107e se kasnije i ispostaviti kao zna\u010dajno za razvoj kulture, graditeljstva i arhitekture.<\/p>\n\t\t\t\t\"Medieval\n\t

source: Getoryk – CC BY-SA 3.0, https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=15572039<\/p>\n\tUpravo je sve\u0161tenstvo poma\u017ee da se feudalci u\u010dvrste na vlasti, a vlastela im se odu\u017euje, poma\u017eu\u0107i zidanje verskih objekata (vladari su postajali ktitori manastira i crkava). Zna\u010dajan momenat za razvoj srpske arhitekture i umetnosti predstavlja svakako obnova Ra\u0161ke dr\u017eave, koja oslanjaju\u0107i se na Vizantiju ratuje protiv Ugara.
\nKao \u0161to je re\u010deno, objekti koji se zidaju u to vreme su sakralnog i verskog karaktera. Objekti se zidaju od kamena i odre\u0111eni stilski koncepti se jasno izdvajaju. Gra\u0111evine su uglavnom maih dimenzija, a koristi se primitivna tehnika gra\u0111enja u lomljenom kamenu. Verski objekti kao najzna\u010dajniji bili su gra\u0111eni u tri stila:\n

1)\tJednobrodne crkve pravougaone osnove sa kulom na zapadnoj strani (sa drvenom konstrukcijom)<\/p>\n

2)\tTrobrodne bazilike sa pravouganom osnovom i drvenom konstrukcijom kule na zapadnoj strani<\/p>\n

3)\tJednobrodne crkve sa svodnom konstrukcijom sa ili bez kubeta<\/p>\n

Tipi\u010dni primeri ovakve gradnje mogu se primetiti u crkvi Sv. Tome u Boki Kotorskoj, odnosno u crkvi Svetog Mihaila u Stonu.<\/p>\n

\n\t\tRazvoj srpske arhitekture pod vla\u0161\u0107u Nemanji\u0107a\n\t<\/h2>\n\t

Razvoj Ra\u0161ke dr\u017eave je u prvim godinama bio u velikoj meri odre\u0111en uticajem velikih sila u okru\u017eenju. Ra\u0161ka se morala priklanjati i Istoku i Zapadu, zavisno od situacije. Na taj na\u010din polako su se stvarali uslovi za formiranje stabilne politike, kao i za razvoj kulture i umetnosti na ovim prostorima.<\/p>\n

Under the influence of Byzantium (Eastern Roman Empire), the “Raska School of Architecture” also developed to a great extent. A typical representative of the Raska school of architecture is \u0110ur\u0111evi stupovi, a monastery built-in 1171. Four years later, the church was painted, and the signature of the founder Stefan Nemanja is on the site.<\/p>\n\t\t\t\t\"Serbian\n\t

\u0410\u0443\u0442\u043e\u0440: Jovanvb – \u0421\u043e\u043f\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043e \u0434\u0435\u043b\u043e, CC BY 2.5, https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=1956739<\/p>\n\t

Ra\u0161ka \u0161kola imala je dominantan polo\u017eaj u srpkoj arhitekturi u periodu od sredine dvanestog pa sve do samog kraja trinestog veka. Ra\u0161ki stil arhitekture bio je veoma originalan, a domet srpskih arhitekta tog vremena ogledao se u tome da je upravo zbog svoje specifi\u010dnosti kasnije prepoznat kao poseban stil u sakralnoj arhitekturi, ne samo na ovim prostorima ve\u0107 i \u0161irom sveta.<\/p>\n\t\t\t\t\"Pecka_patrijarsija\"\n\t

source: Pavle Marjanovi\u0107 – Institute for the Protection of Cultural Monuments of Serbia, CC BY-SA 3.0, https:\/\/commons.wikimedia.org\/w\/index.php?curid=75292468<\/p>\n\t

Prve crkve iz perioda Nemanji\u0107a bile su gra\u0111ene, ugledaju\u0107i se na Isto\u010dne uzore sa romani\u010dkom spolja\u0161njom obradom (crkve kakve su se mogle na\u0107i u Vizantiji, ali i na Zapadu). To su uglavnom jednobrodne gra\u0111evina i ve\u0107ina je gra\u0111ena za vreme vladavina kralja Milutina (1282. do 1321.). Sve do kraja srednjevekovne samostalnosti, dizane su zadu\u017ebine Stefana Nemanje i njegovih naslednika.<\/p>\nKao najzna\u010dajnija arhitektonska dostignu\u0107a iz ovog perioda izdvajaju se:
\n\u2022\tMile\u0161eva
\n\u2022 \u017di\u010da
\n\u2022 Mora\u010da
\n\u2022 Spo\u0107ani
\n\u2022\tHram svetih Apostola, poznatiji kao Pe\u0107ka patrijar\u0161ija\n\t

Budite sa nama i slede\u0107e nedelje kada nastavljamo na\u0161u pri\u010du o razvoju arhitekture na ovim prostorima.<\/p>\n

\n\t\tKategorija\n\t<\/h2>\n\t\t\t\t\t